Geen goesting om bij te leren?

Terug naar het overzicht Geen goesting om bij te leren?

Datum: dinsdag 18 juni 2019

Auteur(s): Jean-Pierre Segers

Zes jaar geleden verscheen in het tijdschrift STUUR een opiniebijdrage over de nood aan een “New Deal” met betrekking tot het vormingsbeleid (Segers, 2013). De nadruk lag toen op het “Levenslang en levensbreed leren”. Er werd vastgesteld dat zowel de overheids- als de privésector nood hadden aan een duidelijke visie en beleid op het vlak van opleiding, vorming, competenties en talentontwikkeling. De “War for Talent” nietwaar? Waar staan we anno 2019?

 

1. Leren is geen luxe, maar een noodzaak

 

Citaten

“The illiterate of the 21st century will not be those who cannot read and write, but those who cannot learn, unlearn, and relearn.” — Alvin Toffler
“Live as if you were to die tomorrow. Learn as if you were to live forever.” — Mahatma Gandhi

 

Het Wereld Economisch Forum (WEF) stelt dat de arbeidsmarkt er tegen 2026 helemaal anders zal uitzien. Dan is de digitalisering – het verdwijnen van taken door het gebruik van technologie – en automatisering – door artificiële intelligentie en het inzetten van robots – doorgesijpeld in alle sectoren en beroepen. Blijven leren wordt bijgevolg de norm, goesting of niet. Maar daar blijft het schoentje knellen.

Het WEF spreekt van de nood aan ‘lifelong learning pathways’ (zie illustratie).

 

 

Volgens de OESO – Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling – begint levenslang leren al op jonge leeftijd en niet bij het verlaten van de (hoge)school of universiteit:

“Lifelong learning does not begin when you leave school. There is a growing understanding that the gap between the outputs of our education system and the needs of employers are not a failure of the last few years of formal schooling alone, but the cumulative consequence of years of education built upon a foundation set down in early childhood. In other words, the problem–and the answer–starts early.”

België en Vlaanderen scoren traditioneel slecht in levenslang leren. Nochtans is kennis onze meest gegeerde grondstof. In diverse media en ondersteund door allerhande internationale onderzoeksrapporten wordt erop gewezen dat ons land en onze regio’s zwaar achterop hinken als het gaat over leren en werken. In 2016 volgde gemiddeld 6,8 procent van de Belgische werknemers een opleiding. Een verontrustend laag cijfer, zeker als je de vergelijking maakt met de buurlanden: Frankrijk zit aan 16,8% en Nederland aan 21,5%. In Finland, Denemarken en Zwitserland schommelt dat zelfs rond 30 procent. In Denemarken is het leren algemeen ingeburgerd. Werknemers kunnen zich nagenoeg kosteloos omscholen om in de sector, of daarbuiten, een andere baan te vinden. De OESO skills outlook (2017) benadrukt onze achterstand ten opzichte van een aantal kernlanden in de internationale economie (zie illustratie).

 

 

Onvoldoende Belgen willen bijleren, terwijl er een schokgolf over de arbeidsmarkt rolt en de complexiteit en onvoorspelbaarheid hand over hand toenemen. Werkgevers en overheden rukken zich de haren uit het hoofd om goed opgeleid personeel te vinden (cfr. de arbeidsmarktkrapte en ook de skills mismatch).

Jobs verdwijnen, jobinhouden veranderen, overheden en ondernemingen digitaliseren, de globalisering neemt toe. Om mee te kunnen vraagt de economie medewerkers met up-to-date kennis en actuele competenties. Technologische veranderingen en nieuwe werkmethodes brengen de nood aan andere competenties met zich mee.  Tegelijk kan een groeiende groep - vooral oudere - werknemers niet meer volgen.  Nieuwe functies ontstaan, voortspruitend uit de vereisten van de nieuwe kennis- en netwerkeconomie.  Soft skills, attitude en mentaliteit worden alsmaar belangrijker, maar zijn wellicht ook het moeilijkst aan te leren.

 

2. Hoe zit dat bij de lokale besturen ?

 

De lokale besturen worstelen al jaren met bestuurlijke vernieuwing; sommigen noemen het omwenteling. Toch blijven zij aantrekkelijke werkgevers, maar kampen ze evengoed als de privésector met de krapte op arbeidsmarkt en de nood aan continue vorming en opleiding.

Uit een recente studie van Randstad (2018; zie illustratie hieronder) blijkt dat de lokale besturen met een gemiddelde aantrekkelijkheidsscore van 43,7% de farmaceutische sector overtreffen, de nummer 1 in de privésector. Lokale besturen scoren op de volgende 4 van de 10 criteria even goed of beter dan privébedrijven:

•          werksfeer                  •          werkzekerheid

•          balans werk/privé    •          milieu/samenleving

 

 

3. Call to action

 

De uitdagingen bij steden, gemeenten, provincies en Vlaamse overheid zijn groot, met een veelheid aan strategische projecten “in progress”. De decretale kaders doorlopen een continue transitie, waardoor de besluitvormingsprocessen er niet eenvoudiger op worden. De nood aan wendbare medewerkers met up to date kennis en soft skills is groot.

De ontwikkelingspaden rond levenslang leren (cfr. het WEF: ‘lifelong learning pathways’) zullen bijgevolg hoog op de agenda moeten staan, willen we als samenleving en economie inzetten op de capaciteit om snel bij te leren en wendbaar te zijn. Tindemans & Dekocker (2019) spreken van een “call to action” en pleiten voor een ‘leerverzekering’, een garantie (recht) op opleidingen en bijscholingen tijdens de loopbaan.

 

 

Dr. Jean-Pierre Segers

Hogeschool PXL

 

 

Bronnen & nuttige weblinks

Segers, J.P. (2013): Vormingsbeleid in de lokale besturen anno 2013, Tijdschrift STUUR, nr. 5 (maart), Brugge: Uitgeverij Vanden Broele.

Tindemans, B. en Dekocker, V. (2019): Naar een nieuw sociaal contract voor de 21ste eeuw, Lannoo Campus.

https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie-algemeen/Stop-focus-op-zo-hoog-mogelijk-diploma/10126681

http://www.manpowergroup.be/nl/2019/04/30/belgie-49e-op-75-op-workforce-wereldranglijst-van-manpowergroup-total-workforce-index/

https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie/algemeen/gebuisd-voor-levenslang-leren/10089206.html

https://www.financialforum.be/sites/financialforum.be/files/media/2134.pdf?nocache=7acfb3d60024720c47d8834a5edc1ac9

https://www.bloovi.be/artikels/innoveren/2018/de-nood-om-levenslang-leren-te-lanceren-in-vlaanderen-was-nog-nooit-hoger-dit-is-nodig-om-het-te-realiseren

https://www.steunpuntwerk.be/taxonomy/term/415

https://www.vlaanderen.be/vlaamse-regering/transitie-levenslang-leren

https://randstadaward2018.tijd.be/#winner

https://www.oecd.org/education/lifelong-learning.htm